Muoán ñoïc baøi naøy quí vò vui loøng set "view, encoding, user defined"

H»u và Tháng TÜ

NguyÍn ViŒt Ân

30 tháng TÜ, 1989 bu°i sáng. Tôi ghé nhà Phong, ngÜ©i bån vÜ®t bi‹n chung chuy‰n, ª ÇÜ©ng Stockton thành phÓ Fresno, Cali. Không có ai ª nhà. Tôi lÀu bÀu m¶t mình rÒi xô cºa. Cºa mª, không khóa. ñúng là "th©i thái bình cºa thÜ©ng bÕ ngõ". Trên bàn Phong có t© giÃy: "Ê mày! HËn mày lúc 8:00 hay 10:00 gi© tao cÛng không nh§ n»a". LÆt m¥t kia t© giÃy:

"... Tôi vÜ®t bi‹n ngày 30 tháng TÜ, 1987 lúc 16 tu°i. Trܧc hôm vÜ®t bi‹n, mË Çã ép tôi æn cho h‰t b»a æn ti‹n biŒt do mË nÃu. B»a æn có cÖm, ÇÆu hû sÓt cà và tô canh chua m¿c lá me. Làm sao tôi quên ÇÜ®c b»a æn Çó. MË vØa khóc vØa g¡p thÙc æn chÃt ÇÀy lên cái tô nh¿a màu xanh trên tay tôi. Nܧc m¡t mË chäy tràn. Môi mË mím ch¥t gi» gìn không cho ti‰ng khóc v« oà. ñ§n Çau và uÃt hÆn mË Çang cÓ kìm, mË Çang cÓ gi» m¶t mình, mË không bao gi© nói ra, mË ch£ng bao gi© muÓn nói ra. Tay mË g¡p thÙc æn, run run và mË không dÃu di‰m. Nh»ng lo l¡ng, s® hãi vô hình Çang vây quanh mË: Çêm qua hai ghe vÜ®t biên bÎ công an b¡n chìm tåi ñèn tr¡ng cºa bi‹n VÛng Tàu; sáng nay có mÃy ghe vÜ®t biên bÎ b¡t và kéo vào CÀn Gi©, trong Çó có ghe chú Hai Hånh.... MË g¡p, mË khóc, mË run run, mË lo l¡ng. Còn tôi thì nhÜ m¶t ph°ng Çá. M¡t tôi mª to, thô lÓ nhìn tô cÖm. Tôi æn, m¥c dù ch£ng mäy may Çói. Tim tôi nhói Çau theo m‡i ti‰ng nÃc cûa mË. HÓc mÛi tôi nóng ran s¡p bÓc khói. ñ‹ trÃn tÌnh mình, tôi æn ch£ng nhai, tôi nuÓt và cÓ nuÓt. Cám Ön tô canh chua cûa mË. Tôi cÓ hình dung th¿c quän cûa mình Çang phÒng to và Çang vÃt vä làm viŒc. Tôi æn Ç‹ mË ÇØng lên ti‰ng, mong mË ÇØng lên ti‰ng. N‰u mË mª môi, ti‰ng khóc mË së v« oà, tôi së bûn rûn, tôi së không còn là ph°ng Çá, tôi së không còn là con trai. Tôi vÅn nh§ mãi l©i cûa ba tôi trܧc ngày ông và ngÜ©i chÎ cûa tôi vÜ®t biên næm 1980 rÒi biŒt vô âm tín tØ Çó: "con trai phäi bi‰t gi» nܧc m¡t, hãy dành nܧc m¡t Ç‹ khóc cho m¶t lúc có vån ti‰ng cÜ©i cûa træm h†" và tôi hÙa phäi d¥n lòng....

H»u"

M¶t trang nhÆt kš bÎ Phong xé v¶i, không phäi cûa Phong mà cûa m¶t cÆu bé tên H»u. Tôi džc và quên mÃt mình Çang "thi‰u væn minh". Tôi vò t© giÃy, bÕ túi và "chuÒn" ...l¥ng lë. 

oOo

30 tháng TÜ, 1992 bu°i chiŠu. Tôi ghé quán ông Tàu già trong góc phÓ bên cånh trÜ©ng City College, Fresno, California. Quán v¡ng hoe. Chû quán ch£ng buÒn chào khách. Khách lºng l©, thênh thang tìm ch°. Tôi ch†n chi‰c bàn cuÓi góc phäi, ít ánh sáng. G†i m¶t ly cÓi cà phê, tôi ch© m¥t tr©i l¥n ngày 30 tháng TÜ. ñ†c h‰t t© báo ch®, tôi m§i nhìn thÃy trên chi‰c gh‰ cùng bàn có m¶t cuÓn sách. CuÓn sách Ç‹ quên cûa m¶t sinh viên Çang theo h†c l§p speech. Tôi v§i tay, lÆt trang ÇÀu. H»u, tên chû nhân cuÓn sách. H»u ...H»u ...H»u, tên nghe mang máng, tên nghe quen quen, tên cÓ nh§ mãi không ra. Tò mò vÓn là bän tính tr©i ban cho, tôi lÆt tìm bên trong. Có m¶t trang giÃy h†c trò gÃp Çôi:

"ThÜa mË, Quê hÜÖng là gì ? T° quÓc là gì ?. Con Çang cÓ tìm nh»ng ÇÎnh nghïa chính xác nhÃt Ç‹ nói v§i nh»ng ngÜ©i bån MÏ, nh»ng ngÜ©i bån ViŒt cûa con. Con hÕi nh»ng ngÜ©i MÏ l§n tu°i, h† trä l©i r¢ng: "ÇÓi v§i h† Quê hÜÖng và T° quÓc là m¶t". Con hÕi nh»ng ngÜ©i ViŒt Çi trܧc, ai cÛng cÜ©i xòa mai mïa: "chuyŒn trÈ con". TrÈ l§n và trÈ con hÖn và khác nhau ª ÇiŠu gì ? ThÜa mË.

V§i con, Quê hÜÖng là nh»ng nÖi con Çã ljn, Çã cÜ ngø, ÇÜ®c cÜu mang, ÇÜ®c sinh sÓng; T° quÓc là nÖi c¶i nguÒn, giòng giÓng, chung m¶t t° tiên. Chúng ta có th‹ có nhiŠu quê hÜÖng, nhÜng T° quÓc chúng ta chÌ có m¶t: T° quÓc ViŒt Nam. N‰u ÇÜ®c ch†n Ç‹ sÓng, con xin ch†n T° quÓc. ThÜa mË."

oOo

30 tháng TÜ, 1994 bu°i trÜa. Tôi låi ljn quán æn cûa ông Tàu già. Tôi ngÒi uÓng cà phê Ç®i hËn v§i m¶t ngÜ©i bån Çang tham d¿ bu°i bi‹u tình QuÓc kháng. V§i tôi, lúc bÃy gi©, nh»ng sinh hoåt có tính chính trÎ, tôi vÅn cho là nh»ng "múa may". Tôi th© Ö, m¥c kŒ, thän nhiên ÇÙng bên lŠ. Tôi cÓ quên s¿ ǧn hèn và n‡i nhøc, buÒn b¢ng cách cÙ bÎt tai mình, cÙ che m¡t mình. Tôi cÓ cuÓn mình, vo tròn trong cái vÕ Óc vì "mi‰ng cÖm manh áo" Ç‹ trÓn lánh trách nhiŒm và b°n phÆn cûa m¶t thÃt phu. Tôi không nhÜ bån tôi. Tuy nhiên, chúng tôi vÅn cÓ g¡ng tôn tr†ng nh»ng riêng tÜ cûa nhau.

M¶t thanh niên bܧc vào quán v¶i vã, rÒi nhìn quanh kh¡p phòng æn. ñôi m¡t ngÜ©i thanh niên dØng låi trên tôi, m¶t chút soi mói, m¶t chút ngÀn ngåi, m¶t chút ng© v¿c. M¶t chút cÜÖng quy‰t, ngÜ©i thanh niên ljn gÀn tôi:

- Chào chú. Xin l‡i chú. Chú có phäi là bån cûa chú Phong?

Tôi phá tan các nghi thÙc:

- Phong nào nhÌ? Phong gió hay Phong bão? Tôi có hai ngÜ©i bån tên Phong.

ñôi m¡t ngÜ©i thanh niên lóe cÜ©i:

- Då, cháu không bi‰t. Chú Phong này ª ÇÜ©ng Stockton. Chú làm...

Tôi ng¡t l©i:

- —! Phong phäi gió, bån cûa tôi. Tôi Çang Ç®i °ng.

- Chú Phong nh© cháu nh¡n låi là chú së t§i tr‹. Chú phäi ª låi thu d†n sau cu¶c bi‹u tình. CÛng phäi cä ti‰ng ÇÒng hÒ, không bi‰t chú ch© n°i không?

- Không sao. Tôi có cä m¶t ngày rãnh r°i Ç‹ ngÒi ch© °ng. Tôi là ngÜ©i t¿ do.

B°ng dÜng tôi n°i máu t¿ tåi, tò mò v¥t:

- Em cÛng tham d¿ bi‹u tình?

NgÜ©i thanh niên nhìn tôi. ñôi m¡t long lanh, gi†ng ch¡c nÎch:

- Vâng, h¢ng næm 30 tháng TÜ, cháu vÅn tham d¿.

ñôi m¡t long lanh døi t¡t cÖn t¿ tåi cûa tôi. Tôi nh¶t nhåt rÒi tôi høt hÄng,. Câu trä l©i cûa ngÜ©i thanh niên nhÜ nhát búa gõ nhË lên vÕ Óc. VÕ Óc rêm nhói, vÕ Óc o¢n mình xÃu h°.

CÓ trÃn tÌnh Ç‹ v§t vát cÖn t¿ tåi nhÜng vô ích, tôi tò mò m¶t cách bÓi rÓi:

- M©i em ngÒi. Tôi chÜa bi‰t tên em.

- Då, cháu tên H»u.

H»u kéo gh‰ và ngÒi ÇÓi diŒn. Im l¥ng. Im l¥ng. TØ b¿c thang chót xÃu h° bÎ ÇÄy bÃt ng© lên bÆc thang chót ngåc nhiên, tôi nhÜ m¶t anh xi‰c Çu giây lÀn ÇÀu. Tôi á khÄu thÆt t¶i nghiŒp. May m¡n cho tôi, ông Tàu già mang ljn Çïa cÖm và chén canh nhÕ Ç¥t trܧc m¥t H»u, cho H»u. 

Tôi bu¶t miŒng:

- Bác cho tôi m¶t phÀn cÛng nhÜ vÆy.

Tôi li‰c nhìn phÀn cÖm cûa H»u: ba mi‰ng ÇÆu hû sÓt cà, m¶t ít cÖm và chén canh chua m¿c. Tôi nhìn H»u. NhÜ hi‹u ÇÜ®c ÇiŠu gì tôi s¡p hÕi, H»u t¿ nhiên:

- Cháu là thân chû, khách æn rÃt quen v§i quán bÓ Tàu này. M‡i lÀn ghé æn cÖm, th¿c ÇÖn cháu không Ç°i. ñây là nh»ng món æn mË cháu Çãi. Ri‰t rÒi...

Tôi vØa nh§ ra trang nhÆt kš, trang giÃy h†c trò gÃp Çôi và H»u.