Keû Thuø

Truyeän ngaén    

Nguyeãn Noäi Haø

 

            Caùnh cöûa saét phoøng bieät giam ñoùng laïi. Tieáng khoùa laùch caùch. Ngöôøi coâng an boû ñi, tay traùi naém chuøm chìa khoùa xeä caû vai, tay phaûi bòt muûi. Ngöôøi coâng an khoâng quen vôùi muøi aåm cuûa ñaát, muøi tanh cuûa gheû vaø hôi cuûa ngöôøi neân ñi nhö chaïy. Coøn toâi thì cöù thö thaû. Boán thaùng bieät giam, toâi ñaõ quen vôùi moïi thöù, moïi ñieàu vaø, ñaây chaúng phaûi laø laàn thöù nhaát toâi ñöôïc daãn ñi thaåm cung.

            Toâi quay nhìn ngöôøi baïn tuø beân trong caùnh cöûa saét. Ngöôøi baïn vaãn naèm nhö muoán laãn hoøa vaøo boùng toái. Hai baøn chaân to töôùng baát ñoäng, coå chaân coù cuøm. Ñoâi maét to, môû döûng döng. Ñoâi baøn tay ñaët treân buïng, nhöõng ngoùn tay khaúng khiu, ngoï nguaäy vaãy vaãy "chuùc may maén". Toâi voå nheï song cöûa saét vaø boû ñi.  Doïc haønh lang bieät giam, caùc phoøng vaãn yeân aéng, moïi ngöôøi haún ñaõ thöùc chôø keûng baùo thöùc, chôø môû cuøm, chôø giôø veä sinh caù nhaân, chôø voâ cuøm, chôø côm, chôø nöôùc, chôø ñeâm xuoáng, chôø ngaøy leân, chôø... vaø chôø.

            Ñi treân haønh lang heïp, baèng phaúng maø toâi cöù töôûng mình ñang leo moät con doác. Toâi duøng heát moïi söùc löïc coøn soùt laïi ñeå ñuoåi cho kòp ngöôøi coâng an ñang ñi nhö chaïy. Vuøng aùnh saùng tröôùc maët, cuoái haønh lang, lôùn daàn lôùn daàn. Ñoù laø moät ngaû ba, tuø goïi laø "ngaû ba ñeøn traéng Vuõng Taøu": beân traùi laø traïi tuø nam; beân phaûi laø traïi tuø nöõ vaø phoøng lao ñoäng; tröôùc maët laø caùnh cöûa goã daãn tôùi baõi ñaát troáng, saân taäp hoïp tuø, saân ñieåm soá tuø.

            Cuoái cuøng toâi cuõng tôùi ngaû ba. Ngöôøi coâng an ñöùng ñoù, nhaãn naïi chôø. AÙnh saùng, coû caây vaø trôøi xanh tröôùc maët nhö söùc huùt nam chaâm. Toâi bò meâ hoaëc. Toâi böôùc nhanh hôn. Toâi queân maát mình. Toâi queân maát khoaûng caùch giöõa tuø vaø coâng an. Toâi ñaïp leân giaøy ngöôøi coâng an.

            "Buïp!"  Ngöôøi coâng an tung cuù ñaám vaøo maët toâi, beân phaûi, ngay caùnh muõi:

            - Tieân sö anh. Ñui roài haû?

            Khoaûng caùch quaù gaàn. Toâi höùng troïn cuù ñaám baát ngôø cuûa ngöôøi coâng an. Nöûa maët phaûi cuûa toâi teâ teâ, chaân traùi toâi maát caûm giaùc muoán khuïy xuoáng. Theo phaûn öùng, tay phaûi toâi chuïp vaøo caùnh cöûa goã môø môø tröôùc maët vaø, toâi göôïng giöõ thaêng baèng. Quaàng maét phaûi toâi nhoùi buoát, moät gioït nöôùc maét traøn ra, rôùt voäi, chaûy chaàm chaäm treân maù, roài ñöùng vaø thaám treân moâi khoâ. Toâi lieám moâi. Gioït nöôùc maét cay xeù, laïnh ngaét. Cay xeù toäi nghieäp cho nhöõng oâ nhuïc eâ heà baûn thaân. Laïnh ngaét khinh bæ söï baát löïc, soáng heøn nhö thuù vaät cuûa chính mình. Toäi nghieäp vaø khinh bæ con vaät ñang ñöùng dang hai chaân tröôùc maët mình.

            Hai con thuù ñang môû hoaùc maét nhìn nhau. Moät con eâ cheà. Moät con thoáng khoaùi.

            Quaû ñaám thöù hai giô leân vaø khöïng laïi. Ngöôøi coâng an vöøa chôït nhìn thaáy gioøng maùu loaûng trong maét ngöôøi tuø. Con thuù chôït ruøng mình.

            Ngöôøi coâng an môû nheï caùnh cöûa, vöøa ñi vöøa laåm baåm:

            - Khoaûng caùch giöõa coâng an vaø tuø laø 3 meùt. Anh phaûi nhôù chöù. Ñoù laø noäi quy.

            Toâi theo sau, im laëng, giöõ khoaûng caùch.

            Coâng an vaø tuø. Noäi quy 3 meùt khoaûng caùch. Khoaûng caùch thuø haän giöõa hai con ngöôøi, giöõa hai cuoäc ñôøi, trong cuøng moät cuoäc soáng, treân cuøng moät queâ höông.

 

          oOo

 

            Caên phoøng cöûa môû, ngöôøi tuø böôùc vaøo, cöûa vaãn ñeå môû. Ngöôøi coâng an chaáp phaùp ñang ngoài ñoù, choàng giaáy tröôùc maët.

            Ngöôøi coâng an chaáp phaùp môû ñaàu:

            - Anh ngoài xuoáng. Hoâm nay toâi laøm vieäc ñeå boå sung hoà sô cuûa anh. Ngaøy mai chuyeån anh qua phoøng lao ñoäng. Anh nghe roõ khoâng?

            - Toâi nghe roõ.

            Ngöôøi coâng an chaáp phaùp tröøng maét nhìn:

            - Anh bieát anh ñang laøm vieäc vôùi toâi...

            - Caùn boä!

            - Phaûi nhö vaäy. Phaûi thaønh thaät khai baùo môùi ñöôïc khoan hoàng. Toâi hoûi, anh coù phaûi laø taøi coâng?

            - Phaûi.

            Ngöôøi coâng an chaáp phaùp laïi tröøng maét:

            - Anh laø ngöôøi toå chöùc, trong boïn toå chöùc vöôït bieân?

            - Khoâng. Caùn boä!

            - Taøi coâng maø khoâng ôû trong boïn toå chöùc. Anh ñöøng hoøng qua maët toâi, ñöøng hoøng qua maët Ñaûng...

            - Chuùng toâi, caû ghe bò baét ngoaøi khôi, moïi ngöôøi ñeàu bò baét vaøo ñaây. Chuû ghe vaø thôï maùy cuõng ñeàu bò baét giam vaø ñöôïc thaû hai tuaàn sau ñoù...

            Ngöôøi coâng an chaáp phaùp ñaäp baøn ngaét lôøi:

            - Toâi bieát heát roài. Toâi khoâng caàn anh phaûi noùi. Chæ traû lôøi nhöõng caâu toâi hoûi.

            - Phaûi. Caùn boä!

 

            oOo

 

            Toâi ñaõ qua phoøng lao ñoäng. Hai lôùp haøng raøo keõm gai bao quanh traïi tuø chaúng che noãi baàu trôøi, chaúng khuaát noãi nhöõng chaân trôøi tröôùc maët, neân ngaøy thaùng troâi nhanh hôn. Cöù moãi ñaàu thaùng laïi ñöôïc moät ngaøy thaêm nuoâi. Chæ ñöôïc nhaän ñoà maø khoâng ñöôïc gaëp maët cho ñeán thaùng thöù ba.  

            Toâi ôû toå goø haøn. Hoâm ñoù toå bôùt vieäc, toâi phaûi phieân ôû laïi traïi laøm cho xong caùi maùng xoái vaø caëp thuøng. Ñang ngoài huùt thuoác laøo, vaån vô tính toaùn thì ngöôøi coâng an oan gia xuaát hieän. Toâi ngoài xoay löng nhö khoâng bieát ñeå traùnh phaûi chaøo hoûi.

            Nhö ñaõ coá yù vaø döï tính tröôùc, ngöôøi coâng an tôùi vaø ñöùng tröôùc maët toâi:

            - Anh cöù ngoài töï nhieân. Hoâm qua chò coù ñeán thaêm nuoâi anh?

            Caâu hoûi khaù baát thöôøng, toâi nhìn ngöôøi coâng an, khoù hieåu:

            - Caùn boä ñaõ bieát roài!

            - Toâi bieát chò tröôùc ñaây. Toâi laø... hoïc troø cuûa chò.

            - Toâi khoâng hieåu. Chaéc caùn boä nhìn laàm ngöôøi roài.

            - Toâi ñaõ noùi chuyeän vôùi chò. Vaø chuùng toâi ñaõ nhaän ra nhau.

            Toâi nhìn ngöôøi coâng an, thaêm doø soi moùi:

            - Khoù hieåu. Toâi vaãn chöa hieåu. Caùn boä coù theå noùi roõ ra moät chuùt.

            - Theá naøy, naêm 1972 toâi hoïc lôùp 6 tröôøng trung hoïc Vinh Sang ôû Bieân Hoøa vaø chò laø coâ giaùo daïy Söû lôùp toâi.

            Toâi cöôøi thaêm doø:

            - Toâi nhôù ra roài. Coâ ta chæ laø coâ giaùo chaïy giaëc.

            Ñeán löôït ngöôøi coâng an troá maét:

            - Anh noùi gì toâi khoâng hieåu?

            - Muøa heø ñoû löûa naêm ñoù, coâ theo gia ñình chaïy töø Pleiku veà Bieân Hoøa. Anh cuûa coâ laø giaùo sö tröôøng Vinh Sang. Coøn coâ chæ laø coâ giaùo baát ñaéc dó, luùc baáy giôø coâ ñang hoïc lôùp 11 ôû Pleiku.

            Ngöôøi coâng an böôùc tôùi, queân maát khoaûng caùch. Ngöôøi tuø chôït giaät mình, böôùc thuït luøi, cöôøi.

            Ngöôøi coâng an noùi nheï voùi theo:

            - Heøn chi khi hoïc lôùp 7 toâi khoâng thaáy chò daïy. Maø sao anh raønh chuyeän cuûa chò nhöõng ngaøy ñoù quaù vaäy? Boä anh quen chò tröôùc ñoù? Sao anh laïi cöôøi?

            - Toâi chæ quen coâ giaùo cuûa caùn boä sau ñoù, sau traän ñaù banh trong tröôøng, hoïc sinh noäi truù ñaù vôùi ngoaïi truù.

            Mieäng vaø maét ngöôøi coâng an môû to quaù khoå:

            - Haû? Traän ñaù banh hoâm ñoù?

            - Toâi laøm troïng taøi.

            - Haû? Anh laøm ...troïng taøi? Anh maëc ñoà lính haûi quaân vaø anh laøm troïng taøi?

            - Khoâng sai. Ngaøy leã Thaùnh boån maïng cuûa nhaø tröôøng haøng naêm, toâi vaø nhöõng hoïc sinh cuõ vaãn keùo nhau veà thaêm tröôøng vaø chia tay nhau baèng traän ñaù banh.

            Ñoâi maét ngöôøi coâng an haáp haùy, hoài töôûng:

            - Toâi nhôù ra roài. Anh laøm troïng taøi. Anh khoâng tính ñieåm cuù suùt "ngaû baøn ñeøn" laøm baøn hoâm ñoù cuûa toâi. Anh coøn noùi toâi ñaù aên gian...

            Ngöôøi coâng an ñang soâi côn soát. Toâi cuõng bò laây:

            - Cha chaû! Thì ra caùn boä hoâm ñoù laø chaøng Boàn Löøa ñaàu gheû cuûa Duyeân Anh.

            Ngöôøi coâng an cöôøi toe:

            - Ñuùng roài!... Baäy! Toâi khoâng coù gheû.

            - Boàn Löøa ñaàu gheû bieåu dieån cuù ñaù "ngaû baøn ñeøn", vaø banh ñuïng phaûi coâ giaùo ñang ñöùng caïnh coät goân, coâ giaùo teù nhaøo tröôùc khi banh loït löôùi.

            - Anh ñaõ khoâng uûng hoä cuù ñaù "ngaû baøn ñeøn" cuûa em, anh coøn baét em phaûi xin loãi chò. Anh beânh chò?

            - Dó nhieân.

            - Coù nghóa laø anh quen chò tröôùc ñoù?

            - Khoâng phaûi. Sau ñoù.

            Ngöôøi coâng an böôùc tôùi gaàn hôn. Ngöôøi tuø ñöùng yeân. Khoaûng caùch bieán maát. Gioïng ngöôøi coâng an trìu meán:

            - Em cuõng laø hoïc sinh noäi truù Vinh Sang. Nhö vaäy em phaûi goïi anh laø sö huynh, ñaïi sö huynh phaûi khoâng?

            - Baét buoäc!

            Ngöôøi coâng an nhìn toâi, boái roái:

            - Em xin loãi anh. Ngaøy hoâm ñoù...

            Toâi chôït hieåu, nhöng vaãn gaëng hoûi:

            - Ngaøy hoâm ñoù ...naøo?

            - Hoâm em daån anh leân chaáp phaùp.

            Toâi boång toäi nghieäp. Toâi coá xoùa ñi boùng toái:

            - Nhieàu hoâm ñoù quaù... Toâi ñaõ queân maát roài.

            - Nghó laïi, em thieät laø caø chôùn.

            - Toâi queân maát roài.

            - Anh ñöøng noùi vaäy. Em höùa...

            - Thaät tình. Toâi ñang queân.

            - Em caùm ôn anh.

 

            oOo

 

            Cöûa phoøng lao ñoäng ñöôïc coâng an môû sôùm vaø ñoùng treå, coù khi ñeán nöûa khuya môùi ñoùng. Coâng an traïi thöôøng voâ ra vaø deã daõi vôùi tuø phoøng lao ñoäng ñeå  "lieân heä nhôø vaû" nhö nhôø toå moäc ñoùng caùi tuû, nhôø toå reøn trui caùi dao, nhôø toå goø laøm caëp thuøng ñöïng nöôùc v.v...

            Toâi ngoài beân beáp löûa, trong phoøng lao ñoäng. Chöùng soát reùt kinh nieân ñang trôû veà, ñònh kyø haøng thaùng trôû veà. Ñeâm nay toâi phaûi chôø noù, phaûi ñôïi noù, chôø vaø ñôïi côn soát reùt vaät. "Ngaøy mai mình seõ trôû laïi bình thöôøng", toâi an uûi toâi.

            Coù ngöôøi ñeán beân toâi. Toâi chaúng baän taâm. Côn soát reùt ñang uøn uøn trôû veà laøm toâi ngoäp thôû.

            Moät baøn tay ñaët treân vai toâi. Toâi quay nhìn. Thì ra ngöôøi coâng an Boàn Löøa:

            - Anh sao vaäy?

            - Soát reùt vaät.

            - Em coù caùi naøy cuûa anh. Caån thaän.

            Toâi caûm thaáy baøn tay treân vai mình naëng caû ngaøn caân. Côn soát reùt boång nhieân boác hôi. Tai toâi thính nhö chöa bao giôø thính.

Boàn Löøa duùi vaøo tay toâi moät goùi thuoác xeù naép, ñaõ huùt gaàn heát. Boàn Löøa noùi nhoû hôn gioù:

            - Hoâm ñoù chò nhôø em ñöa anh goùi thuoác, trong ñoù coù tieàn vaø thö.

            - Em ñoc chöa?

            - Roài. Em xin loãi anh.

            - Gioûi. Veà nguû ñi.

 

            Moät tuaàn leã sau, toâi troán traïi. Toâi queân khoâng hoûi teân ngöôøi coâng an. Boàn Löøa ñaàu gheû cuõng chaúng bieát teân thaät cuûa toâi laø gì.

 

Nguyeãn Noäi Haø